نبرد خاموش: راهبردهای پدافند شناختی در مواجهه با جنگ روانی
در دنیای امروز، موفقیت در جنگ فقط به داشتن نیروی نظامی برتر بستگی ندارد؛ بلکه کنترل ذهن و روان مردم هدف، پیش از شروع درگیری های نظامی، نقش بسیار مهمی در نتیجه جنگ دارد. جنگ روانی که از گذشته های دور تا امروز همراه نبردهای نظامی بوده، ابزاری موثر برای تضعیف روحیه دشمن، ایجاد ترس و تحمیل اراده سیاسی یا نظامی است. اگر در گذشته با نمایش سرهای بریده، پخش شایعات ترسناک یا استفاده از نمادهای ترسناک، روحیه دشمن را می شکستند، امروز این نبرد در فضای رسانه ای، تکنولوژی و شبکه های مجازی بسیار پیچیده تر و دقیق تر دنبال می شود.
جنگ روانی، مجموعه ای از عملیات اطلاعاتی، تبلیغاتی و شناختی است که با کمک رسانه ها و ابزارهای ارتباطی، بر احساسات، افکار و رفتار مردم تاثیر می گذارد. انتشار اخبار دروغ، تحریف حقیقت، بزرگ نمایی تهدیدها، پخش شایعات، نشان دادن ناکارآمدی مدیریت، تحریک اختلافات قومی، مذهبی یا طبقاتی، و کم اهمیت جلوه دادن نمادهای ملی و فرهنگی، روش های معمول در این جنگ هستند. استفاده از تصاویر ناامید کننده و تاکید بر ناتوانی در مدیریت مشکلات، روحیه جامعه را خراب می کند و وحدت اجتماعی را تضعیف میکند. نمونه بارز این روشها را در حملات اخیر اسرائیل به ایران میبینیم؛ جایی که با پخش شایعات و اخبار جعلی و دامن زدن به شکافهای اجتماعی در رسانه های وابسته، تلاش شد آرامش روانی مردم را برهم زده و با ایجاد خستگی ذهنی، اعتماد و همبستگی عمومی را کاهش دهند. در این میان، تحریف واقعیت و فرافکنی ریشه مشکلات، یکی از پیچیده ترین تاکتیکهای دشمن برای تضعیف دفاع کشور و کاهش اعتماد مردم است.ادامه مطلب
پروفسور علی گرجی
رئیس مرکز تحقیقات علوم اعصاب
دانشگاه علوم پزشکی مشهد